1919'da Samsun'da Atatürk'ü karşılayan tek kadın oydu iddiası

Samsun'a Kurtuluş Savaşı'nı başlatmak üzere 19 Mayıs 1919 tarihinde gelen Mustafa Kemal Atatürk'ü, karaya çıkışı sırasında karşılayanlar arasında tek kadın olarak Sakine Baturay'ın yer aldığı iddia edildi. İzmir'in Torbalı ilçesinde Sakine Baturay'ın oğlu Orhan Baturay ile görüşen araştırmacı-yazar, tarih öğretmeni Necat Çetin, dinlediği hikayeyi makale haline dönüştürüp katıldığı sempozyumlarda kamuoyu ile paylaştı.

10 Kasım 2017 Cuma 14:38
1919'da Samsun'da Atatürk'ü karşılayan tek kadın oydu iddiası

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve 18 silah arkadaşını, Milli Mücadele'yi başlatmak üzere 19 Mayıs 1919'da Samsun'a, bugün bilinen adayla Tütün İskelesi'nden çıkışları sırasında karşılayanlar arasında yer alan tek kadının Sakine Hanım olduğu iddia edildi. İzmir'in Torbalı ilçesinde bir okulda müdür yardımcısı olarak görev yapan araştırmacı-yazar, tarih öğretmeni Necat Çetin, Sakine Hanım'ın oğlu Orhan Baturay ile yaptığı söyleşiyi 2008 yılında makale olarak hazırlayıp, Samsun'da düzenlenen çeşitli sempozyumlarda kamuoyuyla paylaştı.

Çetin'in araştırmasına göre, Erzurum'da yaşayan Sakine Hanım, 1911 veya 1912'de Muhsin Bey'le ile evlendi. Bu evlilikten 1913 yılında 'Lütfü' adında bir oğlu oldu. Ancak çocuğun ayakları 90 derece içe doğru dönük dünyaya geldi. Bu arada, Sakine Hanım'ın eşi Muhsin Bey, Yemen Harbi'nde askerde kaldı. Yaşadığı köye Ermeni çetelerinin saldırıları üzerine Sakine Hanım, oğlunu da alarak, çalışmak üzere Samsun'da bulunan babası Hasan Reis'in yanına geldi. Burada babasının yanında çalıştığı Samsun'da, eşraftan Ömerzadeler'in girişimiyle engelli oğlunu tedavi için kentteki hastaneye yatırdı. Sakine Hanım, oğlunun tedavisi için sürekli hastanede kaldı, bu sırada diğer hastalara da yardım etti. Ardından hastanede hasta bakıcı olarak çalışmaya başladı. Sakine Hanım bu sırada hastanede görevli Amerikalı bir doktordan İngilizce ve Latin alfabesi öğrendi.

ULU ÖNDER'İ KARŞILAYAN TEK KADIN
Samsun'a Mustafa Kemal Atatürk'ün geleceğini öğrenen Sakine Hanım, 19 Mayıs 1919 günü o zamanki adıyla Reji İskelesi'ne gitti. Sakine Hanım, burada Atatürk'ü karşılayanlar arasında tek kadın olarak yer aldı. Sakine Hanım, Kurtuluş Savaşı süresince Samsun'daki kadınları da örgütledi. Beraberindeki kadınlarla birlikte, toplanan yünlerle cephedeki askerler için çamaşır dokudu.
İlk eşi Yemen Harbi'nde ölen Sakine Hanım, Kurtuluş Savaşı'nın sona ermesinin ardından, aynı hastanede görev yapan hasta bakıcı Abdullah Bey ile ikinci evliliğini yaptı. Daha sonra eşi ile birlikte Samsun'dan ayrılarak İzmir'in Torbalı İlçesi'ne yerleşti. İkinci evliliğinden 2 çocuğu daha olan Sakine Hanım soyadı kanunu ile birlikte 'Baturay' soy ismini aldı. 1976 yılında hayatını kaybeden Sakine Baturay, bu süre zarfında çocuklarına ve yaşadığı yerdeki yakınlarına 19 Mayıs 1919'da Atatürk'ü Samsun'da karşılayanlar arasında olduğunu ve tek kadın olarak yer aldığını anlattı.

'HEP ANLATIRDI'
Halen Torbalı'da yaşayan Orhan Baturay, 1976 yılında vefat eden annesinin yaşadıklarını çocukken kendisine ve çevresindekilere sürekli anlattığını söyledi. Baturay, şunları kaydetti:
"Annem ilk eşinden olan engelli çocuğunun tedavisi için Samsun'daki hastanede bulunuyor. Tedavi sırasında diğer hastalara gönüllü hastabakıcılık yapıyor. Ardından kentte kalıp, hastanede hasta bakıcı olarak çalışmaya başlıyor. 19 Mayıs 1919'da Atatürk'ün Samsun'a geleceğini öğrenip, onu karşılamak için Reji İskelesi'ne gidiyor. Annem orada Atatürk'ü karşılayan tek kadın olduğunu hep anlatırdı. 'Onlar Samsun'a geldiğinde karşılayanların arasındayım' derdi. Onun ifadesiyle, 'Benim aklımda kalan Mustafa Kemal’i iskelede karşılayan tek kadındım' derdi. Annem kabuğuna sığmayan, çok girişken, zeki, meraklı, yaşadığı dönemin ötesinde bir kadındı. Kitap okumayı çok severdi ve sürekli tarih kitapları okurdu."

BİR SOHBET SIRASINDA ORTAYA ÇIKTI
Araştırmacı-yazar, tarih öğretmeni Necat Çetin ise 29 Haziran 2008 günü Torbalı Parkı'nda Orhan Baturay ile bir topluluk içinde sohbet ederken, annesi Sakine Baturay'ın hikayesini kendisine anlattığını belirtti. Çetin, şöyle konuştu:
"Orhan Bey bir ara sohbet sırasında annesi Sakine Hanım'ın kendilerine hayatı boyunca 'Ben Mustafa Kemal Paşa'yı Samsun'da 19 Mayıs 1919 günü iskelede karşılayan tek kadındım' diye gurur duyduğunu anlatınca, bu konuyu araştırayım dedim. Sakine Hanım tüm hayatı boyunca, bu ana tanıklık eden tek kadın olmanın gururunu çocuklarına hep anlatır. Sırf çocuklarına değil, etraftaki kişiler de. Ben bu araştırma sırasında yakında bulunmuş kişilerden aynı yönde bilgiyi teyit ettim. Örneğin; Torbalı'da yaşayan eski ev sahibi ve komşunun oğlu Hasan Varlık Bey'e konuyu açtığımda, o da bana aynı bilgiyi kendisinden duyduğunu söyledi. Yine komşularının oğlu olan, bugün Torbalı'da yaşayan Çetin Çorapçıoğlu da aynı yönde bilgi verdi. Her ne kadar bu küçük ayrıntı o gün için önemsiz olsa dahi, bugün için bilinmesi açısından bence önemli. Bu da bana nasip oldu. Bu bilgiyi yazılı olarak teyit etme şansı şu an için ne yazık ki yok. Ama ileride ortaya çıkabilecek bir belge veya anı defteri veya günlük veya bir fotoğraf bu bilginin güçlenmesini sağlayacaktır."

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.